Wet DBA & schijnzelfstandigheid: de complete gids voor zzp'ers
Wat de handhaving betekent voor jouw opdrachten, hoe je een naheffing voorkomt en waar je per sector op moet letten.
Laatst bijgewerkt: 28 juni 2026
De Wet DBA bepaalt of je écht zelfstandig werkt of feitelijk een werknemer bent. Sinds 2025 handhaaft de Belastingdienst weer strenger; in 2026 geldt een zachte landing (boetes alleen bij opzet of grove schuld, naheffing mogelijk terug tot 1 januari 2025). Niet je contract maar de feitelijke samenwerking bepaalt je status.
De kern in 2026
- Sinds 1 januari 2025 houdt de Belastingdienst weer strenger toezicht op schijnzelfstandigheid.
- 2025 was een overgangsjaar: geen boetes, wel mogelijke correcties.
- In 2026 volgt een zachte landing — boetes alleen bij opzet of grove schuld. Een naheffing kan terugwerken tot 1 januari 2025.
- Bestaande modelovereenkomsten blijven geldig tot en met 31 december 2029, maar de feitelijke samenwerking (niet het papier) bepaalt je status.
- Zowel opdrachtgever als opdrachtnemer zijn samen verantwoordelijk.
Wet DBA per sector
Het risico op schijnzelfstandigheid verschilt sterk per branche. Kies je sector voor een concrete uitleg en checklist:
Wet DBA in de zorg
Zorg-zzp'ers lopen extra risico op de Wet DBA omdat het werk vaak op locatie, in roosters en onder instructie van de ins…
Lees verder →Wet DBA in de ICT
ICT-zzp'ers lopen risico bij lange, exclusieve opdrachten binnen één opdrachtgever met aansturing door een teamlead. Bew…
Lees verder →Wet DBA in de bouw
Bouw-zzp'ers lopen risico wanneer ze onder leiding van een aannemer meewerken op vaste tijden met materiaal van de opdra…
Lees verder →Wet DBA in het onderwijs
Docent-zzp'ers lopen risico bij vaste lesroosters, langdurige inzet en het uitvoeren van dezelfde taken als docenten in …
Lees verder →Wet DBA in de creatieve sector
Creatieve freelancers zijn meestal goed te onderscheiden van werknemers door projectmatig werk, eigen apparatuur en meer…
Lees verder →Wet DBA in de consultancy
Adviseurs en interim-managers lopen risico bij langdurige, exclusieve opdrachten waarin ze een reguliere functie invulle…
Lees verder →Wet DBA — veelgestelde vragen
De Wet DBA (Deregulering Beoordeling Arbeidsrelaties) bepaalt of iemand echt als zelfstandige werkt of feitelijk een werknemer is. Is er sprake van een dienstverband, dan is het schijnzelfstandigheid en kan de Belastingdienst loonheffingen naheffen.
Ja. Sinds 1 januari 2025 houdt de Belastingdienst weer strenger toezicht. 2025 was een overgangsjaar zonder boetes; in 2026 geldt een zachte landing met boetes alleen bij opzet of grove schuld. Een naheffing kan terugwerken tot 1 januari 2025.
Bestaande modelovereenkomsten blijven geldig tot en met 31 december 2029. Maar ze bieden alleen zekerheid als de feitelijke samenwerking overeenkomt met wat op papier staat — de praktijk bepaalt je status.
Opdrachtgever en opdrachtnemer zijn samen verantwoordelijk. Bij herkwalificatie naar een dienstverband kan de Belastingdienst loonheffingen naheffen bij de opdrachtgever.
Laat je opdrachten DBA-proof maken.
Je AI-jurist toetst je overeenkomsten op schijnzelfstandigheid en houdt je dossier op orde.
Probeer eenmanszaak.ai gratis Geen creditcard nodig · in 5 minuten ingericht · maandelijks opzegbaar