Wat is schijnzelfstandigheid?
Laatst bijgewerkt: 2 juli 2026
Schijnzelfstandigheid is werken als zzp'er terwijl er feitelijk sprake is van een dienstverband. De Belastingdienst kan dan loonheffingen naheffen; opdrachtgever en opdrachtnemer zijn samen verantwoordelijk.
Waar de Belastingdienst naar kijkt
Sinds het Deliveroo-arrest beoordelen Belastingdienst en rechter de hele werkrelatie in samenhang. De kernvragen:
- Gezag: bepaalt de opdrachtgever hoe, waar en wanneer je werkt?
- Inbedding: doe je hetzelfde werk als mensen in loondienst, binnen hun organisatie?
- Persoonlijke arbeid: moet je het werk zelf doen, of mag je je vrij laten vervangen?
- Ondernemerschap: loop je echt risico — eigen tarief, meerdere opdrachtgevers, eigen investeringen, eigen profilering?
Handhaving in 2025 en 2026
Sinds 1 januari 2025 houdt de Belastingdienst weer actief toezicht op schijnzelfstandigheid. 2025 was een overgangsjaar zonder boetes; in 2026 geldt een zachte landing waarbij boetes alleen volgen bij opzet of grove schuld. Een naheffing van loonheffingen kan wél, en kan terugwerken tot 1 januari 2025.
De gevolgen raken beide kanten: de opdrachtgever riskeert naheffing van loonheffingen, de zzp'er kan aftrekposten en zelfstandigenaftrek verliezen. Sectoren met veel inbedding — zorg, onderwijs, ICT-detachering — liggen het meest onder het vergrootglas.
Een zzp-verpleegkundige draait al twee jaar vaste diensten bij één ziekenhuis, in het rooster, onder leiding van de afdeling — hetzelfde werk als collega's in loondienst. Grote kans dat dit als dienstverband wordt aangemerkt, met naheffing voor het ziekenhuis als gevolg.
Schijnzelfstandigheid — veelgestelde vragen
In 2025 en 2026 volgen boetes alleen bij opzet of grove schuld. De opdrachtgever kan wel een naheffing van loonheffingen krijgen, terugwerkend tot 1 januari 2025, en jij kunt ondernemersvoordelen verliezen.
Er is geen wettelijk minimum — het gaat om het totaalbeeld. Meerdere opdrachtgevers, een eigen tarief, eigen investeringen en vrije vervanging maken je positie sterker.
Toets je lopende opdrachten op gezag en inbedding, leg resultaatafspraken vast, spreid je omzet en zorg dat de praktijk klopt met je overeenkomst. Onze Wet DBA-gids per sector helpt daarbij.
Lees ook
Modelovereenkomst
Een modelovereenkomst is een door de Belastingdienst beoordeelde voorbeeldovereenkomst tussen opdrachtgever en…
Lees uitleg →Zzp'er (ZZP)
Een zzp'er (zelfstandige zonder personeel) is een ondernemer die zonder personeel voor eigen rekening en risic…
Lees uitleg →Eenmanszaak
Een eenmanszaak is een rechtsvorm waarbij één persoon de onderneming drijft en privé aansprakelijk is voor de …
Lees uitleg →Laat je administratie over aan je AI-team.
Van boekhouding en btw tot aangifte — eenmanszaak.ai regelt het, jij keurt goed.
Begin 14 dagen gratis Geen creditcard nodig · in 5 minuten ingericht · maandelijks opzegbaar